‘Het verhaal is een symfonie met een spanningsboog’

Mei 2009 – Het schrijversduo Marianne en Theo Hoogstraaten hebben gezamenlijk een nieuwe literaire thriller geschreven. Na Een middag aan zee en Kruisgang is Lokvrouw hun derde boek. Een verhaal dat deels is gebaseerd op het ware verhaal van een Kroatische vrouw wier familie zwaar heeft geleden onder de oorlog in 1991. Het donkere verleden van de vrouw en haar wraakzucht vormen samen met de hulpeloosheid van Daniël, die langzaam blind wordt, de ingrediënten voor een spannende, meervoudig gelaagde thriller.

Jullie zijn een schrijversduo. Hoe werkt dit in de praktijk?

We werken niet als andere schrijversduo’s, bij wie de één een hoofdstuk of stuk schrijft en de ander het aanvult. We hebben heel veel overleg. Vanaf het begin van een boek gaan we samen zitten aan de eettafel en dan bespreken we de grote lijnen, maar we hebben gescheiden werkkamers. We werken al heel lang samen. Theo begon en gaandeweg zijn we samen jeugdboeken gaan schrijven. Dat was in de jaren ’80.

Daniël komt in het boek wat afstandelijk over, wat nog eens wordt versterkt door zijn opkomende blindheid. Hoe kwamen jullie hierop?

We kwamen in contact met iemand bij wie deze ziekte, maculadegeneratie, in ontwikkeling was. Op het Internet kun je alles lezen over deze ziekte. Op deze manier konden we ons goed inlezen over alle stadia van deze ziekte. Wanneer Daniël in het verhaal bijvoorbeeld de planten water geeft of zijn paspoort moet hebben, komt Kristina hem helpen. Zij komt hem helpen, omdat hij steeds meer hulp nodig heeft bij dit soort alledaagse dingen. Het was voor ons lastig om vanuit Daniël te schrijven, omdat we ons erop betrapten dat we dingen beschreven die hij niet kon zien. Dat pasten we dan weer aan. We hebben bewust zaken voor de lezer achtergehouden, die Daniël niet kon zien.

Kristina heeft gevoelens voor Daniël, maar ze maakt ook misbruik van hem.

Ja, dat is waar. Dat is haar dubbele rol. Ze heeft meerdere gezichten. We hebben geprobeerd om in de dialogen de koppeling te leggen naar de maskers en de rollen die ze speelt. Maskers die zijn ontstaan door gruwelijke gebeurtenissen die Kristina heeft meegemaakt.

In het boek komt een aantal brieven voor die geschreven zijn aan Darija, de zus van Kristina. Hieruit blijkt dat ze veel gevoelens onderdrukt en dat ze zich eigenlijk heel wanhopig voelt. Dit is echter beschreven op een zeer nuchtere manier. Wie heeft deze brieven geschreven?

Het is grappig dat veel mensen denken dat deze brieven door Marianne zijn geschreven. Zij is tenslotte een vrouw, maar het tegendeel is waar. Theo kan zich goed inleven in de belevingswereld van een vrouw. Hij heeft deze brieven achter elkaar geschreven, hoewel we daar in het verhaal nog helemaal niet aan toe waren. Eigenlijk kun je zeggen dat we dit boek hebben gecomponeerd. Een symfonie met een spanningsboog. Het begint met een huiveringwekkende ouverture en eindigt met een waanzinnig slotakkoord. Dat was ons idee. Maar de echte gevoelens die worden toch meestal door Marianne aangevuld en visa versa.

De Kristina in ‘Lokvrouw’ kon heel gevoelloos naar de meest vreselijke dingen kijken en ook vreselijke dingen doen. Zoals bij de situatie met het kleine jongetje dat wordt ontvoerd op het schip. Waarom hebben jullie voor deze eigenschap van dit personage gekozen?

Mensen in oorlogssituaties komen hier dikwijls zeer beschadigd uit. Kristina heeft hier ook last van. Ze voelt zelf niets meer, het is alsof ze er buiten staat en alleen als toeschouwer de dingen bekijkt. Dit hebben we in het boek ook proberen weer te geven. Ook na ons gesprek met de echte Kristina die natuurlijk niet zulke vreselijke dingen heeft gedaan, wilden we deze emotionele afstandelijkheid proberen weer te geven in ons verhaal.

Jullie gebruiken inderdaad weinig expliciete gewelddadige bewoordingen, het taalgebruik is vrij subtiel waardoor het heel krachtig overkomt. Zoals de gruwelijkheden die Andja, een vriendin van Kristina, uithaalde met insecten toen ze jonger was. Een spin die zonder pootjes toch nog probeert weg te komen is een heel sterk visueel beeld. Waarom hebben jullie voor zulk subtiel taalgebruik gekozen?

Dat doel hadden we inderdaad voor ogen. Na een paar suggesties wilden we de lezer zelf de rest laten invullen. Dat wilden we bereiken door geen vreselijke gebeurtenissen te beschrijven, maar door gebruik van subtiliteit de gruwelijkheid te benadrukken. In de subtiele gelaagdheid van het verhaal probeerden wij de vreselijkheid van de gebeurtenissen over te brengen.

Het verhaal bestaat uit verschillende elementen en lagen en vergt wel wat van de lezer. Hoe zien jullie dit zelf?

Dat klopt. Het boek is daardoor ook op verschillende manieren te lezen, afhankelijk van de lezer en zijn eigen persoonlijke achtergrond. De één leest het boek als een detective, de ander als een thriller en dan zijn er ook mensen die het lezen als een psychologische roman. Het is allemaal in zekere mate aanwezig en dus mogelijk. De gelaagdheid in deze roman kan voor sommige lezers verwarrend zijn, waardoor ze de opzet niet altijd begrijpen. Dat gebeurt bij gewone lezers, maar heel af en toe ook bij professionele lezers. Jammer, maar zo gaat het bij het schrijven van boeken. Je kunt het nu eenmaal niet iedereen naar de zin maken.

Marianne, verloopt de samenwerking tussen Theo en jou goed?

We hebben wel eens discussies, maar nooit echt ruzie. Hierdoor krijgt het boek juist meer waarde. Het is ook niet altijd gemakkelijk om afstand te nemen van het verhaal. Bovendien krijg je, als je samen schrijft, direct feedback van de ander. Theo schrijft meer in een roes, wat in zijn hoofd zit moet eruit. Ik werk echter veel planmatiger. Het verhaal zou veel te kaal worden als Theo of ik het alleen zou schrijven. Door de stukken te schrijven die bij ons passen en elkaar tevens keihard kritiek te geven, gaan wij tot het uiterste en komen we tot het beste resultaat. Het is alsof je samen een avontuur beleeft.

Tekst: Natasza Tardio